Sanne de Vries

"Avatar: De Legende van Aang" wordt veelal geprezen om zijn narratieve diepgang, maar als toeschouwer die doorgaans rust zoekt in het cinematografische beeld, ervaar ik een zekere onrust bij het gehanteerde tempo. De wereld, strikt verdeeld in de vier elementaire naties, roept in haar visuele presentatie associaties op met de verstilde schoonheid van oosterse prentkunst, waarbij de kleurvoering de emotionele gesteldheid van een volk dicteert. Men herkent de structuur van de klassieke Bildungsroman in de pelgrimage van Aang; een jongeman die de zware last van een verstoord mondiaal evenwicht op zijn frêle schouders draagt.

Toch ontbreekt het dit werk aan de voor mij noodzakelijke traagheid. Waar een begenadigd cineast de tijd zou nemen om de elementen — water, aarde, lucht en vuur — werkelijk te laten ademen in lange, contemplatieve shots, wordt de kijker hier voortdurend opgejaagd door de dwingende mechaniek van het plot. De dialogen zijn weliswaar effectief, maar zij ontberen de subtiele gelaagdheid die men in de supeireure literatuur aantreft. De existentiële strijd tussen de Vuurnatie en de overgebleven volkeren is onmiskenbaar groots opgezet, maar de innerlijke verstilling van de Avatar zelf raakt bij vlagen ondergesneeuwd door de uiterlijke dynamiek van de actie. Het betreft hier een kundig gecomponeerd epos dat balanceert tussen kinderlijke verwondering en een volwassen melancholie. Echter, voor de purist die verlangt naar scènes waarin de stilte de voornaamste gesprekspartner is, blijft het een enigszins gehaaste exercitie. Een esthetisch rijke wereld, doch zonder de gewenste poëtische ademruimte.

Het betreden van het Rome van Ridley Scott voelt als het openslaan van een overdadig geïllustreerd geschiedeinsboek, waarin de kleuren bijna van de pagina’s spatten. De sfeer wordt direct gezet door een zekere zwaarte in de beelden; het stof op de slagvelden en de dichte rook van de fakkels creëren een visueel tableau dat bij vlagen doet denken aan de neoklassieke schilderkunst uit de negentiende eeuw. Toch ontbreekt in dit epos de verstilling waar ik in de bioscoopzaal vaak naar hunker. De montage is bij vlagen onrustig en de muzikale omlijsting laat weinig ruimte voor eigen interpretatie of contemplatie.

Inhoudelijk volgt de film de tragische neergang van generaal Maximus, wiens bestaan door de machtswellust van Commodus tot as wordt gereduceerd. Hoewel de thematiek van eer en wraak in de wereldliteratuur diepgeworteld is, wordt het hier met een Amerikaanse voortvarendheid gebracht die de emotionele nuance soms overstemt. De tragedie van zijn vermoorde gezin wordt weliswaar getoond, maar het tempo van de film gunt de kijker nauwelijks de tijd om de werkelijke leegte van dat verlies te doorvoelen. Het acteerwerk is degelijk en de decors zijn ontegenzeggelijk indrukwekkend, maar Gladiator blijft voor mij te veel een spektakelstuk en te weinig een intieme karakterstudie. Voor een lerares die gewend is aan de trage ontplooiing van een roman, voelt deze film als een storm die voorbijraast zonder de diepere lagen van de menselijke ziel echt te beroeren.